Open/Close Menu Psikiyatr Dr. Orhan KARACA | EMSEY HOSPITAL

Mevsimsel depresyon nedir?

En az iki yıl üst üste olmak kaydıyla, yılın belli dönemlerinde ortaya çıkan, sebep olarak herhangi bir yaşam olayının gösterilemediği duygudurum çökmelerine mevsimsel depresyon denir. Gün ışığının artması kişinin depresyondan çıkmasına yardımcı olur.

Mevsimsel depresyon en çok hangi aylarda görülür?

Gün ışığının azalmaya başladığı sonbahar ve kış ayları mevsimsel depresyon riski açısından oldukça yüksek risk taşıyan dönemlerdir. Ancak mevsimsel depresyon ilkbahar ve yaz aylarında da görülebilir.

Hastalığa yol açan etmenler nelerdir?

Kış aylarında günlerin kısa olması ve gün ışığına maruziyetin azalması nedeniyle, beyinde melatonin düzeyi artarken seratonin düzeyi düşer. Melatonin uykuyu artırırken, seratonin azalması ise halsizlik, bitkinlik, yorgunluk, isteksizlik gibi belirtilere neden olur. Hastalığa bu kimyasal maddelerin düzeylerindeki değişmenin yol açtığı düşünülmektedir.

Belirtiler nelerdir?

Yorgunluk, halsizlik, bitkinlik, sabah yorgun uyanma, sinirlilik, moral bozukluğu, umutsuzluk, ağlama nöbetleri, içe kapanma, uykuda artış, iştah artışı, aşırı yeme, dikkat dağınıklığı, ilgi ve istek kaybı, kas ve eklem ağrıları gibi belirtiler bu hastalıkta görülebilmektedir.

mevsimsel_2Bu hastalığa yatkınlığı olan grup hangileridir?

Soygeçmişte Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluk), depresyon gibi hastalıkların olması, kadın cinsiyet, zor yaşam koşulları, ağır fiziksel hastalıklar, gün ışığından az yararlanan bölgeler (ör. kutuplara yakın olan bölgeler)

İlaç tedavisi şart mıdır? Alternatif tedavi yolları nelerdir?

Mevsimsel depresyonun tedavisinde fototerapi yöntemi (ışık tedavisi) ilk seçenektir. Bu tedavi gün ışığını taklit edecek bir ışık kaynağına kişiyi belli bir süre maruz bırakma esasına dayanır. Böylece kişiye eksik aldığı gün ışığı dışarıdan verilmiş olur.

Ancak ağır ve orta depresif durumlarda ilaç kullanmak zorunda kalınabilmektedir. Kimi ağır vakalarda yatarak tedavi gerekebilir.

Bunun dışında psikoterapi (özellikle bilişsel davranışçı psikoterapi) önemli bir tedavi yöntemidir. Ancak bu terapi yöntemi dışında da terapi yöntemleri vardır ve uygun olan vakalarda bunlar da kullanılabilmektedir. Kişinin keyif aldığı ve işlevselliğinin arttığı uğraşılar da tedavide yarar sağlar.

Hastalığı önleme yolları nelerdir?

Özellikle bu kişilerin havanın açık olduğu dönemlerde gün ışığından azami yararlanmaya çalışmaları gerekir. Daha önceki yıllarda benzer durum yaşandıysa ve hastalık ağır geçirildiyse yine aynı dönemde hastalanmadan önce psikolojik destek almaya başlamak, gerektiğinde doktorun önerdiği ilacı kullanmak gerekir. Kişilerin yaşamlarını zenginleştiren uğraşılar bulması, sosyal destek ve verimliliğin artırılması da önemli destek faktörlerindendir. Yaşamlarında zorluklar olan kişilerin zorluklarla baş etmek için yakınlarından destek alması, bu konuda yeterli desteği yoksa uzman yardımı alması yararlı olur. Vitamin ve mineral desteği de destekleyici olarak yarar sağlar. Bu kişiler uyku-uyanıklık döngüsüne de dikkat etmelidirler. Kış aylarında yapılacak tatillerin gün ışığının yoğun olduğu bölgelerde yapılması bu hastalığın ortaya çıkışını önleyebilir ya da geciktirebilir.

Bahar aylarında çoğunluğun yaşadığı yorgunluk, halsizlik gibi durumlar mevsimsel depresyon sayılır mı? Yoksa bu farklı bir durum mudur? Bununla nasıl başa çıkılır?

Her yorgunluk ve halsizlik için depresyon demek doğru değildir. Öncelikle kişinin duygu durumunda bir çökme olması gereklidir. Bu çökme haline daha önce saydığım diğer belirtiler de eşlik ediyorsa mevsimsel depresyon düşünülebilir. Bu tür belirtiler özellikle yılın aynı dönemlerinde görülüyorsa bir psikiyatri uzmanı ile görüşmek yararlı olur.

Depresyon neden en sık kadınlarda görülür?

Hem bir takım hormonal nedenler hem de kadının toplumdaki rolü ve yaşadığı zorluklar kadının depresyona girme oranını artırmaktadır. 

Gösterilmeyen sevginin muhatabına bir yararı yoktur.